Stosowanie dolistne azotanu potasu maksymalnie zwiększa plony pszenicy odpornej na sól w warunkach zasolenia.

Optymalna podaż składników mineralnych na odpowiednim etapie uprawy może skutecznie złagodzić szkodliwe skutki zasolenia i pomóc w utrzymaniu produktywności w warunkach stresu wywołanego nadmiarem soli. Próba na pszenicy hodowanej w doniczkach została przeprowadzona w Azerbejdżanie Wschodnim w Iranie w celu sprawdzenia interaktywnego wpływu azotanu potasu w postaci oprysku dolistnego i krzemu (w postaci K2SiO3) w nawozie rozpuszczalnym na zmniejszenie uszkodzeń wywołanych NaCI. Po laboratoryjnych badaniach przesiewowych trzech zimowych odmian pszenicy do prób szklarniowych wybrano odmianę najbardziej odporną na zasolenie (Pishgam). Rośliny umieszczone po 5 w doniczce (25 cm Æ) hodowano na podłożu hydroponicznym perlit:wermikulit 1:1. Podlewano je codziennie 1 l nawozu rozpuszczalnego Hoaglanda (pH 5,6), a na etapie 3. liścia do nawozu rozpuszczalnego dodano trzy dawki NaCl (20, 60 i 100 mmol NaCl L-1) i krzemu (0, 2 i 4 mmol K2SiO3 L-1). Oprysk dolistny azotanem potasu w czterech stężeniach (0, 0,5, 1 i 2 g/l) zastosowano dwukrotnie, na etapie strzelania w źdźbło i kłoszenia. Opryski przeprowadzono w układzie losowych bloków kompletnych 4×3×3 z trzema powtórzeniami w układzie czynnikowym.

Na zawartość Na, K i Si w całej roślinie w momencie zbiorów i ilość proliny i chlorofilu w liściu flagowym, a także względną zawartość wody i promieniowanie fotosyntetyczne czynne w liściu flagowym w momencie wykształcania nasion wpływ miały trzy czynniki: zasolenie, azotan potasu i krzem. Stwierdzono, że stres wywołany NaCl znacznie zwiększa nagromadzenie proliny i zawartość sodu w tkankach rośliny, natomiast zmniejsza nagromadzenie potasu w roślinach. Jednak egzogenne zastosowanie krzemu i azotanu potasu zmniejszało pobór sodu, zwiększało zawartość potasu, a tym samym korzystnie wpływało na masę rośliny, masę 100 nasion, plon nasion, długość kłosa i wskaźnik fotosyntezy.

Stwierdzono wyraźnie pozytywną korelację między zawartością K w roślinie a parametrami plonów, a także wyraźnie negatywną korelację między tymi parametrami a zawartością sodu (tabela 1). Wystąpiła wyraźna korelacja między względną zawartością wody w liściu flagowym, promieniowaniem fotosyntetycznym czynnym i zawartością chlorofilu a długością kłosa, przy czym długość kłosa stanowiła ważny czynnik determinujący plon ziaren.

Głównym czynnikiem mającym pozytywny wpływ na długość kłosa było dawkowanie azotanu potasu w formie oprysku dolistnego. Nie stwierdzono interakcji między dawką KNO3 a zasoleniem (rysunek 1). Zasolenie skutkowało zmniejszeniem długości kłosa, zaobserwowano też wpływ krzemu i zasolenia na ten parametr. Większy plon nasion uzyskiwano przy dawce 4 mmol/l-1 krzemu i 2 g/l-1 azotanu potasu. Stres wywołany nadmiarem soli powodował zmniejszenie plonu nasion bez względu na dawkę krzemu w nawozie rozpuszczalnym, jednak stosowanie krzemu wpływało korzystnie na produkcję nasion na każdym etapie NaCI.

Autorzy wysuwają wniosek, że używanie odmiany odpornej na sól (Pishgam) w połączeniu z dwoma opryskami dolistnymi azotanem potasu (2 g/l-1) na etapie strzelania w źdźbło i kłoszenia oraz dodanie krzemu (4 mmol/l-1) do procesu nawożenia mogą dawać obiecujące wyniki, jeżeli chodzi o uzyskanie większego plonu ziarna na glebach zasolonych.

Rysunek 1. Główny wpływ stosowania dolistnego azotanu potasu na długość kłosa, uśredniony we wszystkich warunkach zasolenia i dawkach krzemu. Kolumny oznaczone tą samą literą nie różnią się znacząco (test Duncana – 5%)

Tabela 1. Współczynniki korelacji między różnymi opryskami pszenicy w zależności od zasolenia, podaży krzemu i azotanu potasu (ns = brak statystycznie istotnej korelacji).